Er zijn duidelijke verschillen tussen de stem van mannen en die van vrouwen. Het meest opvallende verschil is het feit dat mannen met een lagere toonhoogte spreken dan vrouwen. Dat heeft te maken met de trillingsfrequentie van de stembanden, die bij mannen rond de 120 Hz en bij vrouwen rond de 220 Hz ligt. Daartussen ligt een genderambigue zone (150 tot 185 Hz). Er zijn echter nog andere verschillen, en voor een succesvolle aanpassing aan de andere sekse is het aangewezen om ook andere aspecten, zoals articulatie, intonatie, resonantie en woordenschat niet uit het oog te verliezen.

Logopedie

De stem van transvrouwen verhoogt niet automatisch onder invloed van hormoontherapie. Logopedie is meestal de eerste keuze om de stem te verhogen: hierbij wordt niets aan het stemapparaat gewijzigd maar leert men het stemapparaat op een andere manier te gebruiken. De logopedische therapie bij transvrouwen vangt gewoonlijk aan bij het opnemen van de vrouwelijke genderrol, omdat er dan voldoende mogelijkheden zijn om te oefenen in het dagelijkse leven. Lees hier hoe de logopedische therapie voor transvrouwen verloopt (u kan er ook geluidsfragmenten beluisteren).

Bij transmannen zakt de stem onder invloed van hormoontherapie automatisch, doordat de spiermassa van de stemplooien stijgt en zo de trillingsfrequentie daalt. Toch hebben sommige transmannen onrealistische verwachtingen ten aanzien van de invloed van hormoontherapie: vaak verwacht men een snellere en grotere daling van de stem. Men moet toch rekenen op drie à vier maanden voor er een duidelijke daling van de stem hoorbaar is, en na één jaar is het maximum in stemdaling door hormonen bereikt. Zo’n 10% van de transmannen zou blijven hangen in de genderambigue zone. In dit geval kan logopedie voor transmannen ook aangewezen zijn. U kan hier meer informatie terugvinden, alsook geluidsfragmenten beluisteren.

Chirurgie

Als met logopedie geen voldoende hoge of lage spreektoonhoogte bereikt kan worden, kan geopteerd worden voor chirurgie. Er worden verschillende soorten ingrepen onderscheiden.

1) Stemverhogende ingrepen:

  • Thyroplastie type IV (cricothyroid approximatie) waarbij via externe weg de stembanden worden aangespannen.
  • Anterior commissuur webbing waarbij het trillende deel van de stembanden wordt ingekort. Dit gebeurt via microlaryngoscopie via de mond.

2) Stemverlagende ingreep:

Katrien Bonte