Gezien de langdurige hormonale behandeling en/of de chirurgische ingrepen zijn vele transgender personen de facto niet langer vruchtbaar. Toch zijn er opties voor transgender personen om op andere manieren kinderen te krijgen, zoals adoptie of fertiliteitsbehandelingen. Voor deze fertiliteitsbehandeling kunnen transgender personen, vooraleer zij een medische transitie aanvatten, indien gewenst ook eigen gameten (zaadcellen, eicellen) laten invriezen. Het is belangrijk om voor de start van de hormonale behandeling stil te staan bij het onderwerp vruchtbaarheid en deze opties te bespreken met de arts, psycholoog of endocrinoloog.

Fertiliteitspreservatie bij transmannen

Transmannen kunnen eicellen laten invriezen, maar hiervoor is hormonale stimulatie met vrouwelijke hormonen gedurende een drietal weken nodig. Een eicelpunctie wordt preferentieel uitgevoerd vanaf 18 jaar en vindt liefst voor de start van de hormoonbehandeling plaats. Als de hormoonbehandeling al gestart is, moet deze tijdelijk worden stopgezet, gedurende zo’n 3 tot 6 maand. Om eicellen te kunnen invriezen, dient de transman een ovariële stimulatie te ondergaan. Tijdens deze procedure worden er vrouwelijke hormonen toegediend, waardoor er meerdere eicellen kunnen rijpen. De opvolging van deze ovariële stimulatie gebeurt via vaginale echomonitoring. Voor veel transmannen is dit psychologisch en emotioneel een moeilijk traject.

Daarnaast kan er ovarieel weefsel ingevroren worden, en dit reeds onder de leeftijd van 18 jaar. Vaak wordt het gedaan op het moment van de transitiechirurgie. Echter, het toekomstig gebruik van dit weefsel is experimenteel. Tijdens het invriezen van ovarieel weefsel worden soms ook onrijpe eicellen gevonden, die in het laboratorium uitgerijpt kunnen worden en vervolgens ingevroren. Of deze uitgerijpte eicellen ook kunnen bevrucht worden tot normale embryo’s is op dit ogenblik nog in onderzoeksfase in het UZ Gent.

Fertiliteitspreservatie bij transvrouwen

Bij transvrouwen kunnen voor de start van hormoontherapie zaadcellen worden ingevroren, die dan eventueel later kunnen gebruikt worden bij een fertiliteitsbehandeling. Een voorwaarde is dat er nog niet gestart mag zijn met de hormoonbehandeling, aangezien deze een negatieve invloed heeft op de vruchtbaarheid van transvrouwen. Er is geen minimumleeftijd voor het invriezen van zaadcellen, maar transmeisjes die reeds in de prille puberteit met puberteitsremmers gestart zijn, hebben niet de mogelijkheid om sperma in te vriezen. Hiervoor moet immers eerst de aanmaak van sperma zijn opgestart, en dus zou testosteron eerst zijn werk in de mannelijke geslachtsontwikkeling moeten kunnen doen. Net dat is iets dat transmeisjes meestal niet zien zitten. Een mogelijks antwoord hierop is het invriezen van testiculair weefsel. Deze techniek is kan dus gewenst zijn voor prepuberale transmeisjes. Echter het gebruik van dit testiculair weefsel is zeer gelimiteerd en zeer experimenteel.

Veel transpersonen wensen niet te masturberen in hun biologisch lichaam. Het wegnemen van testiculair weefsel is echter een chirurgische ingreep en kan worden gecombineerd met genitale chirurgie (indien de transvrouw 18 jaar is). Het gebruik van dit weefsel voor het vervullen van een kinderwens ligt in het transplanteren van het testiculair weefsel. Echter bij transvrouwen is dit niet mogelijk gezien er geen testis meer aanwezig is. Het bekomen van spermacellen uit dit weefsel via een in vitro maturatie (dus volledig in het laboratorium) is op dit moment niet mogelijk.
Hierdoor gaat de voorkeur toch uit naar het invriezen van ejaculaat, omdat de ingevroren zaadcellen de enige absolute zekerheid bieden om gebruikt te kunnen worden in een fertiliteitsbehandeling. Het gebruik van het ingevroren testiculair weefsel is op dit ogenblik zeer experimenteel bij transvrouwen, en biedt dus helemaal geen enkel zekerheid op gebruik bij een toekomstige vruchtbaarheidsbehandeling. Als een transvrouw dus met zekerheid eigen gameten wenst te gebruiken voor een toekomstige kinderwens, dan is de enige methode op dit ogenblik het invriezen van een ejaculaat.

Fertiliteitsbehandeling

Wanneer een transman een vrouwelijke partner heeft, is de behandeling in feite gelijk aan de behandeling van een cisgender heteroseksueel koppel waarvan de man onvruchtbaar is. Indien de partner vrouwelijk is, kunnen de ingevroren eicellen van de transman gebruikt worden voor in-vitrofertilisatie (IVF) of intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI) met een zaadstaal afkomstig van een anonieme of gekende spermadonor. Een transman wiens vrouwelijke partner bevalt van een kind verwekt via donorinseminatie, kan normaal gezien het kind officieel erkennen als het zijne en wordt aldus op de geboorteakte als vader genoteerd (net zoals een onvruchtbare biologische man wiens vrouw bevalt via donorinseminatie). Indien de transman een mannelijk partner heeft, dan kan het zaadstaal van de partner gebruikt worden voor de bevruchting van de ingevroren eicellen. Hierdoor wordt een kind geboren dat met beide ouders biologische verwant is, echter hier is ook een draagmoeder voor nodig. Een transvrouw en een transman die nog geen genderconfirmerende behandeling ondergingen kunnen in principe samen op natuurlijke wijze een kind verwekken.

De mogelijkheid voor transvrouwen om zelf zwanger te zijn en een kind te baren is vandaag onbestaand. Wel kan, indien de partner vrouwelijk is, het ingevroren zaad van de transvrouw gebruikt worden voor inseminatie. Als de kwaliteit van het ingevroren sperma goed is kan de partner rechtstreeks geïnsemineerd worden, en anders kunnen technieken als in-vitrofertilisatie (IVF) of intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI) gebruikt worden voor het bevruchten van de eicel. Hierdoor wordt een kind geboren dat met beide ouders biologische verwant is. Sinds januari 2015 kan de meemoeder (de transvrouw) het kind erkennen bij de burgerlijke stand (in geval van samenwonen), of ze wordt automatisch meemoeder indien ze gehuwd is met de moeder van het kind. Als de partner mannelijk is, zullen een eiceldonor en een draagmoeder nodig zijn. Een transvrouw en een transman die nog geen genderconfirmerende behandeling ondergingen kunnen in principe samen op natuurlijke wijze een kind verwekken.

Kelly Tilleman