Gezien de langdurige hormonale behandeling en/of de chirurgische ingrepen zijn vele transgender personen de facto niet langer vruchtbaar. Toch zijn er opties voor transgender personen om op andere manieren kinderen te krijgen, zoals adoptie of fertiliteitsbehandelingen. Voor deze fertiliteitsbehandeling kunnen transgender personen, vooraleer zij een medische transitie aanvatten, indien gewenst ook eigen gameten (zaadcellen, eicellen) laten invriezen. Wanneer er geen chirurgische ingreep heeft plaatsgevonden, is het in veel gevallen mogelijk dat transgender personen, wanneer zij een hormoonbehandeling stoppen of pauzeren, terug vruchtbaar zijn. Het is belangrijk om voor de start van de hormonale behandeling stil te staan bij het onderwerp vruchtbaarheid en deze opties te bespreken met de transgender persoon als arts, psycholoog of endocrinoloog.

Fertiliteitspreservatie bij personen met vrouwelijk geboortegeslacht

Trans mannen en non-binaire personen met vrouwelijk geboortegeslacht kunnen eicellen laten invriezen, maar hiervoor is hormonale stimulatie met vrouwelijke hormonen gedurende een drietal weken nodig. Een eicelpunctie wordt preferentieel uitgevoerd vanaf 18 jaar en vindt liefst voor de start van de hormoonbehandeling plaats. Als de hormoonbehandeling al gestart is, moet deze tijdelijk worden stopgezet, gedurende zo’n 3 tot 6 maand. Om eicellen te kunnen invriezen, dient de persoon een ovariële stimulatie te ondergaan. Tijdens deze procedure worden er vrouwelijke hormonen toegediend, waardoor er meerdere eicellen kunnen rijpen. De opvolging van deze ovariële stimulatie gebeurt via vaginale echomonitoring. Voor veel transgender personen is dit psychologisch en emotioneel een moeilijk traject. Zorg er als zorgverlener voor dat de transgender persoon toegang heeft tot psychologische ondersteuning indien nodig tijdens dit proces.

Als een persoon met vrouwelijk geboortegeslacht de eigen gameten wil gebruiken voor een fertiliteitstraject en ook hormoontherapie en gonadectomie wenst te ondergaan, dan is de enige optie waarbij dit vandaag zeker mogelijk is het invriezen van de eicellen.

Fertiliteitspreservatie bij personen met mannelijk geboortegeslacht

Bij trans vrouwen en non-binaire personen met mannelijk geboortegeslacht kunnen voor de start van hormoontherapie zaadcellen worden ingevroren, die dan eventueel later kunnen gebruikt worden bij een fertiliteitsbehandeling. Testosteronblokkers hebben echter een negatieve invloed op de spermakwaliteit en dus fertiliteit, daarom wordt aangeraden om zaadcellen in te vriezen voor het starten met anti-androgenen. Een oestrogeenbehandeling zonder anti-androgenen heeft ook een negatief, maar omkeerbaar, effect op de spermakwaliteit.

Er is geen minimumleeftijd voor het invriezen van zaadcellen, maar trans meisjes die reeds in de prille puberteit met puberteitsremmers gestart zijn, hebben niet de mogelijkheid om sperma in te vriezen. Hiervoor moet immers eerst de aanmaak van sperma zijn opgestart, en dus zou testosteron eerst zijn werk in de mannelijke geslachtsontwikkeling moeten kunnen doen. Net dat is iets dat trans meisjes meestal niet zien zitten. Een mogelijks antwoord hierop is het invriezen van testiculair weefsel. Deze techniek is kan dus gewenst zijn voor prepuberale trans meisjes. Het gebruik van dit testiculair weefsel is echter zeer gelimiteerd en zeer experimenteel, dus het staat tot op heden niet vast dat dit weefsel ook effectief zal kunnen gebruikt worden voor een fertiliteitsbehandeling.

Veel transgender personen wensen niet te masturberen om sperma te produceren om in te vriezen. Het wegnemen van testiculair weefsel is echter een chirurgische ingreep en kan worden gecombineerd met genitale chirurgie (indien de trans vrouw 18 jaar is). Het gebruik van dit weefsel voor het vervullen van een kinderwens ligt in het transplanteren van het testiculair weefsel. Echter bij trans vrouwen is dit niet mogelijk gezien er geen testis meer aanwezig is. Het bekomen van spermacellen uit dit weefsel via een in vitro maturatie (dus volledig in het laboratorium) is op dit moment niet mogelijk.

Hierdoor gaat de voorkeur toch uit naar het invriezen van ejaculaat, omdat de ingevroren zaadcellen de enige absolute zekerheid bieden om gebruikt te kunnen worden in een fertiliteitsbehandeling. Het gebruik van het ingevroren testiculair weefsel is op dit ogenblik zeer experimenteel bij transgender personen, en biedt dus helemaal geen enkel zekerheid op gebruik bij een toekomstige vruchtbaarheidsbehandeling. Als een transgender persoon met mannelijk geboortegeslacht dus met zekerheid eigen gameten wenst te gebruiken voor een toekomstige kinderwens, dan is de enige methode op dit ogenblik het invriezen van een ejaculaat.

Fertiliteitsbehandeling

Wanneer een fertiliteitsbehandeling overwogen wordt, is het belangrijk om rekening te houden met de lichaamssamenstelling van beide partners. Er bestaan verschillende soorten koppels die genetisch verwante kinderen kunnen hebben, en de geschikte behandelingsmethode hangt af van het feit of één of meer van de partners een baarmoeder en eierstokken, of teelballen heeft.

Wanneer beide partners functionerende baarmoeders en eierstokken heeft (bijvoorbeeld een trans man en een cis vrouw, of twee trans mannen), kan de ingevroren eicel van de ene partner gebruikt worden voor in-vitrofertilisatie (IVF) of intracytoplasmische sperma-injectie (ICSI) met sperma van een anonieme of gekende donor.  Een trans man wiens cisgender vrouwelijke partner bevalt van een kind verwekt via donorinseminatie, kan normaal gezien het kind officieel erkennen als het zijne en wordt aldus op de geboorteakte als vader genoteerd (net zoals een onvruchtbare cisgender man wiens vrouw bevalt via donorinseminatie). Indien de trans man een cisgender mannelijk partner heeft, dan kan het zaadstaal van de partner gebruikt worden voor de bevruchting van de ingevroren eicellen. Hierdoor wordt een kind geboren dat met beide ouders biologische verwant is, echter hier is ook een draagmoeder voor nodig. Een trans vrouw en een trans man die nog geen genderbevestigende behandeling ondergingen kunnen in principe samen op natuurlijke wijze een kind verwekken.

De mogelijkheid voor trans personen met mannelijk geboortegeslacht om zelf zwanger te zijn en een kind te baren is vandaag onbestaand. Wel kan, indien de partner een cisgender vrouw is, het ingevroren zaad van de transgender persoon gebruikt worden voor inseminatie. Als de kwaliteit van het ingevroren sperma goed is kan de partner rechtstreeks geïnsemineerd worden, en anders kunnen technieken als in-vitrofertilisatie (IVF) of intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI) gebruikt worden voor het bevruchten van de eicel. Hierdoor wordt een kind geboren dat met beide ouders biologische verwant is. Sinds januari 2015 kan de meemoeder (de trans vrouw) het kind erkennen bij de burgerlijke stand (in geval van samenwonen), of ze wordt automatisch meemoeder indien ze gehuwd is met de moeder van het kind. Als de partner een cisgender man is, zullen een eiceldonor en een draagmoeder nodig zijn.