Het doel van psychologische begeleiding is de transgender persoon te ondersteunen in diens noden, alsook ervoor zorgen dat de transgender persoon het hele spectrum aan genderidentiteiten kan exploreren en volledig geïnformeerd is over de mogelijke voordelen en risico’s verbonden aan transitiegerelateerde medische zorgen. De psychologische begeleiding is er niet op gericht om de genderidentiteit in te schatten: enkel de transgender persoon zelf kent diens genderidentiteit, en dit dient altijd gerespecteerd te worden.

Sommige personen zijn op zoek naar tools om beter om te kunnen gaan met de gevolgen van transfobie in hun dagelijks leven. Personen kunnen discriminatie, geweld, sociale afwijzing, gebrek aan begrip, het in vraag stellen van hun genderidentiteit, en dergelijke ervaren. Inzicht hebben in de sociale implicaties van wat het betekent om transgender te zijn in de hedendaagse samenleving is fundamenteel om kwalitatieve ondersteuning te kunnen bieden aan transgender personen.

Voor andere transgender personen kan het aanvaarden van hun genderidentiteit moeilijker zijn: voor hen kan counselling nuttig zijn. De gesprekken die daarmee gepaard gaan kunnen verschillende objectieven hebben.

Gesprekken kunnen gericht zijn op het helpen exploreren van vragen en onbehagen gerelateerd aan gender. Een psychosociaal hulpverlener kan de transgender persoon helpen nadenken over bij welke genderrollen en -expressies die zich comfortabel voelt. Transgender personen worden hierbij ook best aangemoedigd te spreken over manieren waarop ze hun vrienden en familie kunnen inlichten en hoe ze een sociale transitie op het werk of op school kunnen aanpakken, indien van toepassing. Counselling biedt de mogelijkheid om na te denken hoe anderen zullen reageren en mogelijke uitkomsten van een coming out te plannen.

Gesprekken kunnen er ook op gericht zijn om te exploreren welke medische behandelingsopties beschikbaar en gewenst zijn. Zo kan de begeleiding helpen om een geïnformeerde beslissing te maken over mogelijke medische stappen. Zowel voordelen als nadelen van de medische behandeling kunnen in de diepte besproken worden, met als doel te verzekeren dat de persoon duidelijke en realistische verwachtingen heeft over de bestaande behandelingen.

Belangrijk is dat het behandelplan van elke transgender persoon sterk geïndividualiseerd is, en gebaseerd is op de keuzes en een tempo passend voor de persoon. Het aantal gesprekken en de duur van een transitie zullen dus van persoon tot persoon verschillen, alsook de stappen die een persoon nodig acht ter bevestiging van diens genderidentiteit. Beslissingen met betrekking tot de behandeling worden altijd door de transgender persoon gemaakt, in samenspraak met de betrokken behandelaar(s).

Voor een partner of familieleden kunnen één of meerdere gesprekken met een zorgverlener (samen met de transgender persoon, of afzonderlijk) ook nuttig zijn. Wanneer een partner zelf met zaken worstelt, wordt die aangemoedigd zelf ook psychosociale ondersteuning te zoeken. Partners kunnen voor ondersteuning terecht bij het partnerproject of een hulpverlener op de Zorgkaart van het Transgender Infopunt.

De sociale en lichamelijke veranderingen kunnen effecten hebben op gemoed, identiteit, en op de relaties met anderen. Een vertrouwd hulpverlener kan in deze turbulente periode van verandering mee nadenken over hoe je nieuwe situaties kan aanpakken, met emoties kan omgaan etc. Ook nadat alle medische interventies zijn afgerond, kan er nog een periode ontstaan van wennen aan de nieuwe situatie, zowel voor de transpersoon zelf, als voor de partner, omgeving… In geval van complicaties of niet ingevulde verwachtingen, kan soms reflectie ontstaan (‘is dit het maar?’ of was het dit waard?’). Uiteraard blijven transgender personen ook met dergelijke vragen welkom bij hulpverlening.

Het is in elk geval nodig dat vóór de start van een hormoontherapie en vóór chirurgie gesprekken plaatsvinden. De hulpverlener dient immers een verwijsbrief op te stellen. Zonder verwijsbrief zal een endocrinoloog of chirurg geen medische behandeling opstarten.