Hoewel de maatschappij steeds meer aanvaardend staat tegenover gendervariante personen, zijn de meeste mensen zich niet bewust van de moeilijkheden die transpersonen kunnen ondervinden binnen alle aspecten van het dagelijks leven. Nochtans kunnen enkele kleine aanpassingen en aandachtspunten een zorgomgeving al veel transvriendelijker maken, en zo de weg naar de gezondheidszorg voor transpersonen gemakkelijker en aangenamer maken. Dit kan gaan over correct omgaan met transpatiënten en cliënten op het vlak van aanspreking bv, het screenen van de eigen administratie en correspondentie op het gebruik van geslachtsregistratie, sensitiviteit met betrekking tot geheimhouding en ethiek, aandacht voor genderneutrale infrastructuur, en bewustzijn voor wat de gevoeligheden kunnen zijn bij fysisch onderzoek. U kan hiernaast bij ‘meer info’ een downloadbare factsheet met concrete tips voor het creëren van een transvriendelijke zorgomgeving downloaden.

Waarom is aandacht voor een transvriendelijke zorgomgeving zo belangrijk?

Onderzoek wijst uit dat heel wat transpersonen angst hebben om met gezondheidsproblemen bij een hulpverlener langs te gaan. De studie ‘leven als transgender in België’ toonde bijvoorbeeld aan dat 70% van de Belgische transpersonen negatieve ervaringen heeft met de gezondheidszorg (Motmans et al., 2009). Een derde van de transpersonen in België gaf aan hierdoor hulpverlening te vermijden of veranderd te zijn van hulpverlener. Transpersonen rapporteren onder andere ongepaste nieuwsgierigheid van hulpverleners, het negeren van transspecifieke noden, onder druk gezet worden om een medische of psychologische test te ondergaan, ongelijk behandeld worden door de medische staf, niet in behandeling gaan uit vrees voor discriminatie en intolerante reacties, en moeilijkheden om toegang te vinden tot gezondheidszorg (FRA, 2014). Ook hebben veel transpersonen angst en schaamte wanneer er bij het bezoek aan een hulpverlener een fysiek onderzoek aan te pas zou kunnen komen.

De veelvoudige negatieve ervaringen van transpersonen met gezondheidszorg hebben uiteraard een verregaande invloed op de patiënt. Veel transpersonen zullen gezondheidszorg vermijden en slechts in zeer ernstige gevallen of na verloop van een lange tijd beroep doen op een hulpverlener. Dit heeft ten eerste zware gevolgen voor hun fysieke gezondheid, maar kan ook voor (bijkomende) mentale gezondheidsproblemen zorgen, dit terwijl transpersonen reeds een kwetsbare groep vormen voor verschillende gezondheidsproblemen. Voor een aantal transpersonen kan een negatieve ervaring met een hulpverlener zelfs traumatisch zijn. Dit bemoeilijkt verder hun toegang tot algemene én transspecifieke gezondheidszorg.

Joz Motmans