Transgender personen ervaren verschillende obstakels in de toegang tot algemene (ook niet-transspecifieke) zorg. Uit Belgisch onderzoek blijkt dat één op drie hulpzoekende trans personen geen contact neemt met een zorgverlener uit schrik, en één op drie veranderde reeds van huisarts wegens een negatieve reactie op het transgender-zijn. Een transvriendelijke zorgomgeving en -onthaal creëren, is een essentiële eerste concrete stap om aan te werken als zorgverlener.

Interacties met transgender personen aangenamer maken

  • Introduceer jezelf en gebruik daarbij je eigen voornaamwoorden bij een eerste consultatie. Dit maakt het gemakkelijker voor transgender personen om open te zijn tegenover jou.
  • Gebruik gendersensitieve of genderneutrale taal en vermijd termen als ‘ombouwen’, ‘verkleden’ of ‘transseksueel’. Lees je in over gepaste taal om transgender identiteiten te omschrijven en vermijd assumpties of referenties naar stereotypen.
  • Gebruik de voornaam die de persoon prefereert, en spreek de persoon aan met de voornaamwoorden die passen bij de genderidentiteit van de persoon (zij/haar, hij/hem of die/hun). Aarzel bij twijfel niet om te vragen met welke naam en voornaamwoorden de persoon wenst aangesproken te worden: dit zal als meer respectvol worden ervaren dan consequent de naam en voornaamwoorden passend bij het geboortegeslacht blijven gebruiken. Registreer dit ergens om te vermijden dat transgender personen herhaaldelijk deze vraag moeten beantwoorden.
  • Focus niet enkel op de transgender identiteit en transgendergerelateerde zorg, transgender personen kunnen ook andere zorg nodig hebben.
  • Indien personen op naam afgeroepen worden in de wachtzaal: vermijd het gebruik van ‘mevrouw’ en ‘meneer’, roep enkel de achternaam af als je niet weet met welke voornaam de persoon aangesproken wenst te worden, of werk met een nummer systeem.

Registratie en administratie

  • Ga na waar het noodzakelijk is om geslacht te registreren: voor sommige zaken is dit niet relevant.
  • Bouw een ‘x’ of ‘andere’ optie in waar het wel nodig is dat geslacht of gender wordt geregistreerd.
  • Vraag personen naar hoe ze willen dat er naar hen wordt gerefereerd, en integreer dit in het administratief systeem, inclusief voor email en andere correspondentie.
  • Gebruik genderneutrale woorden in uw correspondentie wanneer de gepaste aanspreking onbekend is (bijvoorbeeld door het weglaten van ‘meneer’ of ‘mevrouw’).

Geheimhouding en ethiek

  • Informeer de persoon over de manier waarop gegevens worden bewaard en waarvoor deze gebruikt worden.
  • Benadruk de vertrouwelijkheid van de informatie die gegeven wordt en vermeld er rekening wordt gehouden met de privacy van de persoon.

Seksespecifieke infrastructuur

  • Zorg voor een genderinclusieve toiletten en omkleedruimtes: dit kan eenvoudig door de man/vrouw pictogrammen te vervangen door ‘wc’ of enkel op de deur afbeelden welke faciliteiten zich in de ruimte bevinden (wc, urinoir, lavabo, verschoonkussen, kapstok, …)

Fysiek onderzoek

  • Benoem lichaamsdelen met genderneutrale termen (‘borst’, ‘genitaliën’ i.p.v. ‘borsten’, ‘penis’, ‘vagina’), of vraag naar de termen die de trans persoon zelf gebruikt en prefereert voor deze lichaamsdelen. Registreer dit zodat deze vraag niet herhaaldelijk gesteld hoeft te worden.
  • Wees je bewust van de stress die transgender personen mogelijks ervaren wanneer er een lichamelijk onderzoek moet plaatsvinden. Neem een begrijpende en geruststellende houding aan. Vraag de persoon wat die nodig heeft om zich op diens gemak te voelen bij het onderzoek en maak de nodige aanpassingen indien mogelijk. Sommigen verkiezen bijvoorbeeld de aanwezigheid van een ondersteunende persoon, terwijl anderen liever zo weinig mensen in de ruimte willen.