Hoe verloopt de psychologische begeleiding bij het genderteam?

Begeleidende gesprekken hebben meerdere doelstellingen, en dienen altijd te worden afgestemd op de specifieke vragen en noden van een individu. Er kan dus nooit een vast aantal contactmomenten voorop gesteld worden. Volgende elementen kunnen aanwezig zijn in psychologische begeleiding:

  • bieden van ondersteuning en hulp bij stigma, het vinden van een comfortabeler genderexpressie, exploratie van verschillende mogelijkheden tot genderexpressie, faciliteren van een coming-out en eventueel, een verandering in genderrol en ondersteuning vóór, tijdens en na zowel de sociale als medische transitie;
  • grondige psycho-educatie omtrent genderbevestigende interventies en mogelijk maken van goed geïnformeerde keuzes hierover;
  • eventuele verwijzing naar een arts-specialist die genderbevestigende medische interventies kan starten, indien gewenst.

Hoe introduceer ik het thema in mijn psychologische begeleiding?

  • Introduceer de mogelijkheid dat niet bij iedereen de genderexpressie of ‘buitenkant’ helemaal strookt met de genderidentiteit of ‘binnenkant’.
  • Geef expliciet aan dat een gesprek over genderexpressie, gevoelens van genderincongruentie etc mogelijk is, en/of dat je bereid bent mee te zoeken naar gespecialiseerde hulp hiervoor.
  • Het is niet aan cliënten om hulpverleners op te leiden, school jezelf tijdig bij. Je kan eventueel lid worden van een professioneel netwerk zoals EPATH of WPATH.

Zijn transgender gevoelens een symptoom van andere, onderliggende moeilijkheden?

  • Hulpverleners gaan vaak op zoek naar de betekenis en functie van een bepaald gedrag, symptoom of klacht. Ook in de context van transgender gevoelens dient respect voor de beleving van het individu centraal te staan. Gewoonlijk is het niet gepast om de genderidentiteit of het onbehagen omtrent gender te ‘psychologiseren’.
  • De exploratie van ‘oorzaken’ van de transgender identiteit en de mogelijke gevoelens van genderincongruentie hoort ingegeven te zijn door de noden van de persoon. De nood aan het vinden van antwoorden op de ‘waarom’ vraag kan gerelateerd zijn aan een gebrek aan acceptatie of bevestiging. Cliënten dienen ondersteund te worden in het aanvaarden van hun genderidentiteit. Een gedetailleerd antwoord op de vraag naar de oorzaak van iemands genderidentiteit bestaat momenteel niet, aangezien het over complexe processen gaat.
  • Als er verschillende psychische moeilijkheden aanwezig zijn in combinatie met de transgender identiteit of genderincongruente gevoelens, wordt er geadviseerd om al deze moeilijkheden serieus te nemen, en het genderaspect niet als louter een symptoom van de andere problemen te zien.
  • Het opstarten van psychotherapie om de genderidentiteit te veranderen bij zowel kinderen als volwassenen wordt beschouwd als onethisch.

Waarom hebben sommige transgender personen nood aan psychosociale ondersteuning na of zonder een sociale of medische transitie?

  • Sommige transgender personen ervaren moeilijkheden doorheen hun leven door een gebrek aan sociale aanvaarding binnen hun sociaal netwerk of in hun professionele leven. Dit heeft een grote impact op hun mentaal welzijn. Een verlies van sociale relaties, het gevoel van een verloren jeugd, … zijn moeilijkheden die kunnen besproken worden binnen de begeleiding.
  • Dat hormoontherapie, chirurgische ingrepen of een sociale transitie een “magische pil” zijn voor de psychosociale moeilijkheden die transgender personen ervaren is een algemene misvatting. Het is cruciaal dat transgender personen en zorgverleners begrijpen dat begeleiding zoeken na deze interventies mogelijk en normaal is.

Moeten personen psychotherapie volgen vóór genderbevestigende interventies?

  • Indien ernstige psychische klachten aanwezig zijn bij een individu met genderincongruentie, is het aangewezen om een behandeling hiervoor op te starten. Personen dienen zeker niet klachtenvrij te zijn vooraleer zij doorverwezen kunnen worden naar gespecialiseerde zorg. De psychische draagkracht kan ook vergroot worden door het zich erkend weten in de genderincongruentie, alsook door minder invasieve genderbevestigende interventies (bijvoorbeeld ontharing, stemtherapie, …) alvast op te starten.
  • De verschillende genderbevestigende interventies variëren in de draagkracht die ze vragen van een persoon. Hulpverleners wordt geadviseerd om tijdig in overleg te gaan met een gespecialiseerd hulpverlener. Sommige behandelingen kunnen namelijk gepaard gaan met een wachttijd (soms van meerdere jaren).